’Een koningin met mannenbenen’
VKGeschiedenis.nl
Wat kon die vliegende huisvrouw veel, en op elk gewenst moment
Door Kees Kooman
Gepubliceerd in de Volkskrant op 21 juli 2010
Een volksgodin werd Fanny Blankers-Koen na haar olympische goldrushin 1948. Maar volgens haar oudere broer Huib was ze eigenlijk een kreng.
Fanny Blankers-Koen, tot godin van het volk benoemd na haar viervoudige olympische succes in 1948 en veel later door de internationale sportwereld uitgeroepen tot atlete van de (vorige) eeuw, bleek bij nader inzien een mevrouw met een behoorlijke hoeveelheid niet altijd sympathieke gebruiksaanwijzingen. ‘Eigenlijk was het een kreng’, zei haar oudere broer Huib doodleuk ongeveer een half jaar voordat ze na een lange lijdensweg in 2004 overleed.
Met een dergelijke uitspraak werd zij verbaal van haar voetstuk gestoten, terwijl er toch echt maar één Nederlandse vrouw vier keer op het hoogste sportpodium heeft gestaan in Londen. Huisvrouw, moeder, en vier keer olympisch goud. Dat zij, gelegenheidsmoeder des vaderlands het stof uit de vloerkleden moest slaan, leidde destijds tot een oploopje in haar woonplaats Amsterdam.
Ze had ook hele menselijke trekjes. Na de series van de 200 meter wilde Fanny Blankers-Koen (met al twee keer goud in de koffer) destijds slechts één ding en dat was een enkele reis Heathrow-Schiphol.
Gek van de zenuwen had ze hemel en aarde, en vooral echtgenoot en coach Jan Blankers bewogen tussentijds een einde te maken aan deze olympische kwelling. Als atlete zit je moederziel alleen in de startblokken, geheel verlaten en vol twijfels, en met het verlangen op dat moment ergens anders te zijn, ver weg van de met gretige toeschouwers volgepropte tribunes. Je denkt: richtte de starter zijn pistool maar op mijn hart of voorhoofd.
De vliegende huisvrouw uit Nederland liet graag en vaak weten dat haar ‘doping’ had bestaan uit een combinatie van levertraan, bruine bonen en Ovomaltine, een eiwitrijk voedingpreparaat dat populair was geworden vlak na de Tweede Wereldoorlog. Veel producten waren in deze jaren alleen nog verkrijgbaar op bonnen, een ingewikkeld systeem om in tijden van schaarste alles zo eerlijk mogelijk te verdelen.
Fanny zou Fanny niet zijn, als ze in Londen geen gebruik had gemaakt van het certificaat dat recht gaf op een regenjas, tegen betaling weliswaar. Een regenjas! Dit buitenkansje kostte haar wel bijna de vierde gouden medaille, namelijk die op de estafette. Terwijl haar ploeggenoten met snel toenemende ongerustheid naar de toegangshekken keken van het inloopveld, kwam de koningin aangesneld met hoogrode konen van opwinding.
Ze had het stuk van de ondergrondse naar het Wembley Stadion hardlopend afgelegd om nog net op tijd te zijn voor de verplichte melding in de callroom. Ze zou me daar gek zijn om de kans te laten lopen een splinternieuw kledingstuk te kunnen kopen. Dat moest toch iedereen kunnen begrijpen? ‘Het was een hele mooie regenjas’, zei ze meer dan een keer.
De mannenbenen die haar zo ver deden springen, hard deden lopen, over horden lieten scheren en als een katapult over de hoogspringlat vliegen, waren optimaal ‘geboetseerd’. Nog op 70-jarige leeftijd kon de gepensioneerde kampioene er een sport van maken fietsers van alle leeftijden uit te dagen tot een race. ‘Iemand die vlak voor me rijdt, moet ik voorbij’, bekende ze aan Ria Stalman, olympisch kampioene discuswerpen (Los Angeles, 1984). ‘Ik kan niet anders.’ Even fanatiek gedroeg ze zich tot op hoge leeftijd bij het sjoelen.
Ze was geboren in Lage Vuursche en had de eerste jaren van haar jeugd veel stappen gezet in de zware Groningse klei van boerderij De Leeuw in Beerta. Ze was de oogappel van een vader die goed kon kogelstoten en hinkstapverspringen. ‘Ondeugend katje’, zo noemde Nol Koen zijn dochter die nooit stil kon zitten en zich later (toen de familie een boerderij had betrokken in Hoofddorp) de woede van de buren op de hals haalde door appels te stelen, gevolgd door een sprint naar de veiligheid.
Belletje trekken was een andere specialiteit van haar, en wat ze tot op hoge leeftijd ook heel goed kon, was handstanden maken. Dat mocht de directeur van De Telegraaf, waar haar man de sportredactie leidde, op een dag tot zijn niet geringe verbazing ondervinden.
Twaalf wereldrecords verbeterde ze, waarvan het meest indrukwekkende in het vroege najaar van 1943: een vertesprong van 6.25 meter. Wat kon die vrouw veel, en op alle gewenste momenten! De Spelen van 1940 en 1944 gingen uiteraard niet door. Ze was op haar sterkst. Hoe groot zou ze zijn geweest, wanneer de olympische cyclus niet stuk was gebombardeerd door Hitler en kornuiten?
Pareltje onder de sportboeken
Twee scriptschrijvers strijden momenteel om de eer hun naam te verbinden aan een film over het leven van Foekje Dillema die in 1950 na een dubieuze seksetest het atletiekveld moest ruimen. Lees verder bij boeken ‘Een koningin met mannenbenen’. Ze hebben ongetwijfeld in ruime mate gebruik gemaakt van de biografie van Fanny Blankers-Koen, viervoudig olympisch kampioene van 1948. Onlangs stelde Henk van der Sluis de digitale versie beschikbaar van een recensie naar aanleiding van de verschijning van ‘Een koningin met mannenbenen.’ Van der Sluis: ‘Een pareltje onder de sportboeken in plezierige stijl geschreven. Kooman voorziet de onthullende en soms schokkende gebeurtenissen in een historisch kader.’
 
Terug naar Boeken overzicht
Parel onder de sportboeken
Recensie Opzij
EEN KONINGIN MET MANNENBENEN
Fanny Blankers-Koen (1918) werd in 1999, op eenentachtigkarige leeftijd, tot grootste atlete van de eeuw uitgeroepen. Uit de biografie Een koningin met mannenbenen van Kees Kooman valt op te maken dat ze erg goed was in sport, maar niet overdreven aardig was. Haar kinderen koesteren gemengde gevoelens over hun jeugd waarin alles draaide om moeder en haar records. Haar biograaf wordt heen en weer geslingerd tussen bewondering voor haar spierkracht en fabelachtige prestaties en lichte afkeer van haar zwakkere kanten: haar afhankelijkheid van trainer en echtgenoot Jan Blankers, haar egocentrisme, haar jaloezie. Fanny Blankers-Koen was snel, maar niet volmaakt: smakelijke ingrediënten voor een intrigerend en aangrijpend levensverhaal.
Titel: Een koningin met mannenbenen. Fanny Blankers-Koen, atlete van de eeuw
Auteur: Kees Kooman
Uitgever: Uitgeverij L.J. Veen, 2003
ISBN: 90-20408-20-8
Prijs: € 16,50
|
